Abboccato - Określenie włoskich win półsłodkich, szczególnie win Orvieto, które są klasyfikowane jako 'secco', czyli wytrawne lub 'abboccato', czyli półsłodkie.

Akratofory - Duże (ok. 5000 l) zbiorniki stalowe lub żelbetonowe pokryte wykładziną kwasoodporną i wytrzymujące ciśnienie kilku atmosfer, w których jest przeprowadzana wtórna fermentacja win musujących. Taka nowoczesna metoda zbiornikowa szampanizacji, opracowana w 1930 r. przez francuskiego chemika Charmata, jest znacznie tańsza i kilkakrotnie szybsza od metody klasycznej (butelkowej), która przewiduje prowadzenie wtórnej fermentacji w butelkach. Metoda butelkowa jest stosowana we Francji przy produkcji oryginalnego szampana. Metoda zbiornikowa jest powszechnie stosowana do produkcji win musujących, znacznie tańszych od francuskich szampanów.

Aloxe - Corton - Nazwa jednego z najlepszych win burgundzkich okręgu Côte de Beaune. Wina czerwone z dobrych roczników są uważane przez wielu znawców za najlepsze z całego rejonu Beaune. Są to wspaniałe burgundy, doskonale zrównoważone i zharmonizowane, o bogatym bukiecie. Wina białe, aromatyczne, o pięknej barwie złocistej, mocne i ekstraktywne, są przewyborne w smaku i pozostawiają po spożyciu uczucie błogości na podniebieniu, charakterystyczne tylko dla 'wielkich' burgundów najwyższej klasy.

Amoroso - Wino hiszpańskie ciemno zabarwione i specjalnie podsładzane słodkim winem z winogron Pedro Ximenez, w celu uzyskania aksamitnego smaku. Jest ono produkowane na rynek angielski, w Hiszpanii zaś jest praktycznie nieznane.

Apelacja V.C.C - poza winami jakościowymi (A.C. lub V.D.Q.S.) całą wielką pulę win francuskich stanowią wina regionalne vins de pays, które nie podlegają kontroli Instytutu, a są powszechnie konsumowane na miejscu w danym regionie i zwykle bardzo tanie, są to tzw. V.C.C. - Vins de consommation courante. Spośród wyrobów alkoholowych jedynie koniak i armaniak mają prawo do A.C., wszystkie inne wyroby wyższej jakości mogą uzyskać tzw. reglamentową nazwę pochodzenia - Appellation d'origine reglamentée, jeżeli odpowiadają określonym warunkom jakościowym. Podlegają one także odpowiedniej kontroli.

Aperitif - Napój sporządzany z wina wzmocnionego spirytusem rektyfikowanym lub destylatem winnym i aromatyzowany różnymi ingrediencjami. We Francji, ojczyźnie tych napojów, właściwy aperitif, tzw. aperitif na bazie wina, powinien zawierać co najmniej 80% wina i wykazywać moc do 18% i być zaliczany do tzw. long drinks, czyli napojów, które trzeba pić z dużych szklanek, tak jak wino, tzn. nie od razu, lecz w ciągu pewnego czasu. Zamiast winado produkcji aperitifów jest dopuszczone również stosowanie mistelli, tzn. alkoholizowanego soku gronowego. Poza tym ustawodawstwo francuskie przewiduje również produkcję tzw. aperitifów na bazie alkoholu, które mogą zawierać więcej niż 18% alkoholu i być traktowane jako wyroby alkoholowe (o wyższej opłacie akcyzowej). Z najbardziej znanych i chodliwych aperitifów należy wymienić, oprócz różnego rodzaju wermutów, następujące wyroby francuskie: Amer Picon, Byrrh, Dubonnet, Lillet, Pernod, St. Raphael, Suze oraz włoskie: Campari, Ferro - China Bisleri, Punt é Mes (firmy Carpano), Americano (firmy Gancia) itp. Do ich produkcji są stosowane mocne, ekstraktywne i często podsłodzonewina białe i czerwone oraz deserowe Samos lub Malaga, zaś w skład stosowanych suszonych surowców roślinnych (czyli tzw. ingrediencji) wchodzi wiele składników, stanowiących oczywiście ściśle strzeżoną tajemnicę wytwórców. Na ogół wiadomo jednak, że stosuje się przede wszystkim korę chinową i piołun - jako substancje gorzkie, a poza tym skórki pomarańczy i cytryny, hyzop, wanilię, kolendrę, koper. Substancje aromatyczne i smakowe zawarte w nich są ekstrahowane spirytusem lub winem i dodawane do zestawu aperitifu w postaci odpowiedniego nalewu, po czym zestaw jest poddawany leżakowaniu przez pewien czas w celu uzyskania harmonijnego smaku.

Aromat - Składniki zapachowe wina, tzw. pierwotne, uzależnione od jakości i charakteru surowca, tzn. winogron względnie innych owoców. Substancje zapachowe znajdują się w owocach w skórce lub bezpośrednio pod nią. Z winogron najmocniejszym aromatem charakteryzują się odmiany Muscat, a w nieco mniejszym stopniu: Cabernet, Malvasia, Maccabeo, Traminer. Aromat jest cechą charakterystyczną dla poszczególnych odmian. Intensywność aromatu może się zmniejszać znacznie wskutek fermentacji i dlatego muskaty, których aromat ma być zachowany możliwie w pełni, są przerabiane często nie na wino, lecz na mistelle. Nie należy mieszać aromatu z pojęciem bukietu, który jest zespołem zapachowym, wytwarzającym się w procesie produkcji i leżakowania win, a więc jest jak gdyby zapachem wtórnym. W młodym winie aromat występuje w zależności od surowca mniej lub bardziej wyraźnie, następnie intensywność jego maleje i z biegiem czasu ustępuje cechom zapachowym właściwym dla bukietu. Przy dłuższym leżakowaniu wina w butelkach bukiet ten staje się coraz bardziej szlachetny i delikatny.

Arrope - Moszcz gronowy zagęszczony w kotle na wolnym ogniu do konsystencji gęstego syropu o barwie brązowej i smaku słodkawo - gorzkawym. Służy do podbarwiania win deserowych, przede wszystkim oryginalnej malagi hiszpańskiej.

Auslese - Oznacza dosłownie 'wybrany zbiór', słowa te umieszczone na etykietach win niemieckich określają, że wino było wyprodukowane z wyselekcjonowanych winogron pierwszej jakości. Selekcja taka jest przeprowadzana przez doświadczonych pracowników, przy czym istnieje selekcja kilkustopniowa (winogrona mniej lub bardziej dojrzałe oraz zaatakowane przez pleśń szlachetną). Na podstawie takiej selekcji są rozróżniane: Spätlese - wina z winogron późnego zbioru, Auslese - wina wyłącznie z zupełnie dojrzałych winogron (po odrzuceniu wszystkich chorych lub niedojrzałych gron), a Beernauslese - wina - z przejrzałych winogron, wreszcie najwyżej cenione Trockenbeernauslese - wina z winogron przejrzałych i poddanych działaniu pleśni szlachetnej. Beernauslese - wina - z przejrzałych winogron i Trockenbeernauslese to dwa gatunki produkowane tylko w latach bardzo pomyślnych pod względem warunków klimatycznych i oczywiście sprzedawane po bardzo wysokich cenach. Wszystkie te wina zaliczane są w Niemczech do najwyższej grupy jakościowej, czyli do tzw. win jakościowych z deklaracją typu (Qualitätsweine mit Prädikat).

Bachus - Łacińska nazwa Dionizosa, w greckiej mitologii boga winnej latorośli i wina, w sztuce przedstawianego z winnymi gronami, często w otoczeniu satyrów i bachantek.

Barbaresco - Jedno z najlepszych czerwonych win włoskich, produkowane w Piemoncie z odmiany winogron Nebbiolo.

Bardolino - Czerwone wino włoskie produkowane w okolicy miasta Werony (rejon Veneto), słabo zabarwione (tylko nieco mocniej niż wina różowe), lekkie o mocy ok. 11°. Nie jest to wino wysokiej klasy, ale przyjemnie stołowe, najlepiej smakuje w okresie do 3 lat od daty wyprodukowania.

Batard - Montrachet - Wyborne białe wino burgundzkie z okręgu Côte - de - Beaune, zaklasyfikowane jako ekstra - klasa (Grand Cru). Jest to wino wytrawne, doskonale wykształcone, o wspaniałym bukiecie.

Beerenauslese - Niemiecka nazwa jednego z rodzajów wysokojakościowych i drogich win typu Auslese. Są to wina sporządzone z ręcznie wybranych, wyłącznie zupełnie dojrzałych a częściowo przejrzałych winogron, które w słonecznych i łagodnych latach są zbierane późną jesienią, gdy grona zostały już zaatakowane przez pleśń szlachetną. Powoduje to wyparowywanie wody z gron i zwiększenie w nich zawartości cukru, dzięki czemu powstające wina są półsłodkie lub słodkie. Słodycz ta jest jednak połączona z dość wysoką kwasowością, co czyni te wina przyjemne w smaku i bardzo poszukiwane na rynku.

Bezwodnik siarkawy - Bezwodnik kwasu siarkawego (SO2). Już od czasów starożytnych jest stosowany w winiarstwie jako środek odkażający i konserwujący. W nowoczesnym winiarstwie siarkowanie, czyli sulfitacja ma także wielostronne zastosowanie: reguluje czystość przebiegu fermentacji, dezynfekuje beczki na wino, zapobiega fermentacji win zawierających pozostałości cukru i utrwala wina, tzn. chroni je przed zepsuciem. Kwas siarkawy hamuje znacznie rozwój drożdży winiarskich, w zależności od celu stosuje się więc różne dawki tego kwasu.

Blanco - Hiszpańska nazwa białych win.

Botrytis Cinerea - Jest to tzw. pleśń szlachetna - grzybek, który odgrywa zasadniczą rolę przy produkcji najsłynniejszych słodkich białych win świata, jak np.: Sauternes we Francji i Auslese w Niemczech. Pleśń ta przenika przez skórkę winogron, powodując więdnięcie gron i wyparowanie z nich wody, a więc zwiększenie stężenia cukru, a co za tym idzie - uzyskanie słodkich i stosunkowo mocnych win. Winobranie przy tej metodzie jest bardzo pracochłonne, nie może nastąpić od razu, ponieważ zbierający muszą dokonywać zbiorów kilkakrotnie, wybierając każdorazowo właściwe, już zwiędnięte grona. Metoda ta wymaga odpowiednich warunków i klimatu pozwalającego na zbiór późną jesienią i oczywiście jest kosztowna, co powoduje, że wina Sauternes lub Auslese należą do najdroższych gatunków w krajach, które je produkują.

Brolio - Doskonałe czerwone wino włoskie chianti, produkowane w rejonie Toskanii niedaleko Florencji w piwnicach barona Ricasoli. W przeciwieństwie do zwykłego i taniego chianti, dostępnego w popularnych okrągłych fiasco, Brolio jest sprzedawane w butelkach bordówkach i jest znacznie droższe, ale też jakościowo o wiele lepsze.

Cabernet - Szlachetna odmiana winogron używanych do produkcji czerwonych win rejonu Bordoskiego oraz lepszych gatunków win czerwonych stołowych w różnych krajach. Za najlepszy gatunek tej odmiany jest uważany Cabernet - Sauvignon, o małych, okrągłych jagodach w twardej i grubej skórce, barwy niebieskoczarnej, późno dojrzewających. Otrzymane z nich wino jest ciemne, z dużą ilością garbnika, a więc jako młode cierpkie i niezbyt przyjemne w smaku. Musi leżakować, by z czasem powstało wspaniałe wino o wybornym, pełnym smaku i pięknym, delikatnym bukiecie.

Calabrese - Wino czerwone, bardzo słodkie (ok. 15% cukru) i mocne (ok. 16%), produkowane w Piwnicach Win Importowanych przez kupażowanie różnych win importowanych.

Chai - Naziemne pomieszczenia składowe we Francji, przeznaczone do leżakowania win w beczkach.

Chambrer - Francuskie określenie (od słowa chambre - pokój), stosowane również i w innych krajach, a pochodzące jeszcze z XVIII w. Oznacza czynność przeniesienia butelek z czerwonym winem z piwnicy do pomieszczenia (pokoju) gdzie mają one być spożyte, co powinno być wykonane 3 - 4 godziny przed posiłkiem. Czynność ta jest wykonywana także dzisiaj, gdyż wino czerwone stołowe najlepiej smakuje w temp. 15-18stC, a więc wyższej od temperatury normalnie panującej w piwnicy (8 - 12stC). Chodzi w tym przypadku o to, by temperatura wina podnosiła się powoli (1 - 2st na godzinę), co korzystnie wpływa na właściwości organoleptyczne wina.

Château - Określenie dosłownie określające po francusku zamek, ale w winiarstwie, zwłaszcza w rejonie Bordeaux, tradycyjnie określa się tym mianem gospodarstwo winiarskie, czasami duże, z prawdziwym zamkiem, czasami zaś małe, z niewielką farmą. Zgodnie z ustawodawstwem francuskim wino oznaczone na etykiecie nazwą z dodatkiem château musi pochodzić z określonej winnicy (gospodarstwa), a nie może być tylko nazwą fantazyjną. Konsumenci, zarówno we Francji, jak i w innych krajach, szczególnie wysoko cenią wina rozlewane właśnie na miejscu produkcji, a mające na etykiecie wzmiankę 'Mis en bouteilles au Château'. Gwarantuje to autentyczność wina oraz jego wysoką jakość (dobry rocznik), gdyż wino słabszej jakości (słaby rocznik) jest sprzedawane przez producenta zwykle w beczkach.

Château d'Yquem - Najsławniejsze naturalne słodkie białe wino, produkowane w winnicy o tej samej nazwie w okręgu Sauternes (rejonu bordoskiego). Znakomite to wino jest uważane przez znawców za najlepsze na świecie w swoim rodzaju. Na początku naszego stulecia właściciele winnicy markizowie de Lur - Saluces pierwsi w okręgu Sauternes zaczęli produkować słodkie wina z gron zaatakowanych przez pleśń szlachetną, a więc z moszczu o bardzo dużej zawartości cukru. Château d'Yquem jest winem o pełnym, aksamitnym smaku i wspaniałym delikatnym aromacie, jest to wino z najdroższych win francuskich.

Châteauneuf - du - Pape - Historia tego najznakomitszego czerwonego wina w rejonie nadrodańskim (Cote du Rhone) rozpoczęła się w XIV w. z chwilą ucieczki papieża z Rzymu i zatrzymania się w mieście Avignon we Francji. Nieco na północ od miasta ówczesny papież Jan XXII wybudował sobie letnią rezydencję Château neuf (co oznacza nowy zamek), w której zaczęto uprawiać winorośl i produkować wino, które z czasem zyskało wielką sławę. Châteauneuf - du - Pape jest winem średnio mocnym, wytrawnym, sporządzanym zwykle z 13 odmian winogron, których moszcze uzupełniają się. Wino jest ciemno zabarwione, ma przyjemny bukiet i pełny smak, dojrzewa stosunkowo szybko, osiągając często doskonałość w ciągu 3 - 4 lat, jest wysoko cenione na rynkach światowych.

Chianti Classico - wino wyższej jakości produkowane na pagórkach ściśle określonego obszaru w rejonie Chianti, usytuowanym między Florencją i Sieną. Wino to jest jednym z najlepszych win włoskich, dobrze zrównoważone, pełne w samku, o przyjemnym bukiecie, zyskuje na jakości przez dłuższe leżakowanie. Powinni być zawsze produkowane z określonej mieszaniny czarnych i białych winogron. Chianti Classico jest rozlewane zawsze w rejonie produkcji, przeważnie do bordówek, z napisem na etykietach Chianti Classico oraz ochronną nalepką jakościową win markowych, tzw. vini tipici. Stosowanie takich nalepek z gallo nero, tzn. czrnym kogucikiem na złotym tle jest kontolowane przez odpowiednie zrzeszenie 'Consorzio per la Difesa del Vino Tipico del Chianti'. Na etykiecie słynnego z doskonałej jakości wina Brolio umieszczone są następujące napisy: Castello di Brolio (nazwa winnicy), Chianti Classico (miejsce pochodzenia), Casa Vinicola Barone Ricasoli (nazwa producenta) oraz dodatkowo Brolio Riserva, jeżeli wino leżakuje co najmniej 3 lata, poza tym nalepka ochronna oraz nalepka, podająca rocznik produkcji.

Claret - Angielska nazwa czerwonego wina bordoskiego.

Courtier de vin - Zaprzysiężony przez Izbę Handlową ajent - pośrednik handlu winem we Francji. Ajenci ci uchodzą na wielkich i nieomylnych znawców wina, co potwierdzają liczne o nich anegdotki. Jedna z nich opowiada o beczce bordoskiego wina, którego zmieniony smak trudno było określić. Wezwany courtier określił, że w winie wyczuwa posmak żelaza, sznurka, papieru i atramentu. Opróżniono beczkę i znaleziono na jej dnie żelazny klucz od piwnicy, z przyczepioną do niego sznurkiem kartką kartonu, na której atramentem było napisane słowa: 'klucz do piwnicy'.

Cumasina Estose - Preparat ze związków srebra, mający właściwości pewnego przyspieszenia procesów starzenia wyrobów alkoholowych.

Degorżowanie - Francuska nazwa czynności usuwania osadu, osiadającego na korki butelek szampana produkowanego metodą butelkową. Polega on na ręcznym otwieraniu butelki, odrzucaniu korka wraz z osadem, dopełnianiu butelki odpowiednio ocukrzonym winem, tzw. likierem wysyłki, i natychmiastowym zamykaniu butelki. W celu ułatwienia pracy i zmniejszenia strat wina główki butelki przed wyjęciem korka jest oziębiana przez wkładanie do oziębiającej mieszanki, wskutek czego osad na korku zamarza i zamienia się w bryłkę lodu, która łatwo wypada.

Dekanter - naczynie służące do przygotowania do spożycia win czerwonych. Może mieć różne kształty. Najczęściej ma szerokie, okrągłe dna, aby wino miało jak największy kontakt z powietrzem. Ku górze zwęża się w długą szyjkę, co ułatwia nalanie wina z butelki.

Demi sec - Napoje półwytrawne.

Dionizos - Według greckiej mitologii bóg winnej latorośli i wina.

Dom Perignon - Mnich klasztoru benedyktynów, któremu przypisuje się opracowanie metody szampanizacji wina.

Doux - Francuska nazwa wina słodkiego, stosowana również w innych krajach, szczególnie dla określenia słodkiego szampana.

East - India Madeira lub Sherry - W czasach, kiedy towary były przesyłane z Wiekiej Brytanii do Indii na żaglowcach dookoła Przylądka Dobrej Nadziei, beczki z winem, maderą i sherry były często zabierane przez armatorów na pokład jako balast. Okazało się, że długa kilkumiesięczna podróż tam i z powrotem polepszała jakość tych win, a szczególnie ich właściwości zapachowo - smakowe, co było skutkiem przyspieszonego dojrzewania win dzięki ich maderyzacji w czasie podróży przez tropikalne zony oceanu. Korzystając z tego niektórzy handlarze win obecnie reklamują i sprzedają swoje najlepsze kupaże jako East - India Madeira lun Sherry, chociaż maderyzują ja na miejscu.

Egrappage - Czynność polegająca na mechanicznym oddzieleniu szypułek od winogron przed poddaniem ich tłoczeniu, co wpływa korzystnie na jakość wina (unika się bowiem powstawania goryczy i ściągającego smaku), poza tym wino lepiej się klaruje i jest bardziej delikatne.

Ekstrakt ogólny - sumę wszystkich nielotnych składników wina, wyrażoną w gramach na 1 litr wina oraz

Eponit - Sproszkowany węgiel aktywny, służący do odbarwiania win i wódek oraz usuwania niepożądanego zapachu lub smaku (np. pleśni).

Estry - Związki chemiczne, powstające z połączenia kwasów z alkoholami, mogą być lotne lub nielotne, są wytwarzane w czasie fermentacji moszczów oraz leżakowania. Są to substancje aromatyczne, których przyjemny zapach jest częścią składową bukietu napojów.

Falerno - Wino produkowane w winnicach na pagórkach Monte Massico w prowincji Campania (Włochy) w okolicy, gdzie za czasów rzymskich było produkowane słynne wówczas wino Falernum, o którym dzisiaj niestety niewiele wiadomo. Wytwarzane obecnie Falerno jest barwy złocistożółtej, półsłodkie i o średniej mocy. Należy do dobrych win tego rejonu, chociaż nie tak cenionych, jak Lacrima Christi lub Capri.

Fermentacja w miazdze - Czynność produkcyjna przy wyrobie win czerwonych, polegająca na kilkudniowej fermentacji miazgi gronowej lub owocowej przed tłoczeniem. Umożliwia to wydobycie barwników i garbników ze skórek winogron lub innych owoców oraz ułatwia tłoczenie.

Filoksera Phylloxera vastatrix - Owad z rzędu pluskwiaków równoskrzydłowych, najgroźniejszy i niezmiernie szkodliwy pasożyt niszczący liście i korzenie winorośli. Przywleczony z Ameryki Północnej do Europy w latach 1858 - 1863 zniszczył kompletnie olbrzymie plantacje w winnicach Francji, Włoch, Niemiec, Hiszpanii, doprowadzając do ruiny całe rzesze właścicieli winnic. Aby uchronić zaatakowane przez szkodniki korzenie winorośli próbowano niezwykłych sposobów, trzymano je pod wodą lub w piasku, wtryskiwano do gleby środki odkażające. Nie uzyskane jednak pomyślnych wyników, aż do momentu zastosowania szczepień winorośli europejskich na podkładach krzewów amerykańskich, których korzenie są odporne na filokserę. Otrzymane krzyżówki, tzw. hybrydy, nie ulegały już zniszczeniu przez filokserę, ale metoda ta wymagała wielu badań w celu uzyskania winogron odpowiedniej jakości, z których otrzymywałoby się wina dobre dla europejskiego konsumenta. Chodziło tu głównie o pozbycie się tzw. lisiego posmaku, charakterystycznego dla amerykańskich win produkowanych z winogron wschodniego wybrzeża USA.

Fine Champagne - Najwyższy gatunek oryginalnego koniaku, który może być wyprodukowany wyłącznie z destylatów wina uzyskanego w dwóch najlepszych okręgach rejonu Cognac: Grande Champagne i Petite Champagne, przy czym udział win z pierwszego okręgu nie może być mniejszy niż 50%. Koniaki takie uzyskują właściwą sobie wysoką jakość dopiero po dłuższym, tzn. 10 - 15-letnim leżakowaniu, w czasie którego powstaje właściwy im wspaniały bukiet i smak.

Flor - Hiszpańska nazwa błonki drożdżowej, wytwarzającej się na powierzchni wina sherry podczas przechowywania go w popularnych w Hiszpanii szopach, tzw. soleras, w beczkach napełnionych tylko częściowo (do 3/4 pojemności). Błonka ta powstaje po skończonej fermentacji w wysokiej temperaturze (20 - 30st. C) wina (nawet o dużej zawartości alkoholu), przy czym drożdże tworzące błonkę korzystają z alkoholu jako pożywki, powodując jego utlenienie i wytwarzanie się aldehydów, a następnie acetali i estrów. Związki te nadają winu charakterystyczny, intensywny i wysoce ceniony bukiet oraz smak oryginalnego wina sherry. Błonka drożdżowa jest białoszara i przypomina nieco kożuch wina wytworzony przez drożdże kożuchujące Mycoderma vini i za taki kożuch była dawniej uważana przez hiszpańskich winiarzy. Pogląd ten okazał się jednak niesłuszny, radzieccy i niemieccy uczeni wykazali, że błonka nie jest wytwarzana przez mycodermę, lecz przez drożdże winiarskie Saccharomyces ellipsoideus.

Fosforan amonowy - Jedna z najlepszych pożywek dla drożdży winiarskich, zawierająca potrzebny do ich rozwoju fosfor i azot.

Furmint - Białe i słodkie winogrona, stanowiące podstawowy surowiec do produkcji słynnych win tokajskich.

Gazowane wina - Wina gronowe lub owocowe nasycane dwutlenkiem węgla mechanicznie z butli stalowych. Do tego celu służą aparaty analogiczne do urządzeń saturacyjnych stosowanych przy wyrobie wody sodowej. Produkcja win gazowanych jest więc o wiele prostsza i tańsza niż musujących. Wina te jednak nie są tak zharmonizowane w smaku i dlatego mogą mieć powodzenie tylko w przypadku znacznie niższych cen niż wina musujące. Z tego powodu na etykietach powinny być oznaczone jako 'gazowane'.

Gout - Określenie oznaczające po francusku dosłownie smak w przypadku rodzaju szampana: gout anglais (angielski) oznacza - wytrawny lub gout américain (amerykański) - słodki.

Grande Champagne - Nazwa jednego z okręgów rejonu Cognac, w którym są otrzymywane koniaki najwyższej jakości, tzw. Grande Champagne lub Fine Champagne, co jest przypisywane właściwościom gleb kredowych. Nazwa ta nie ma nic wspólnego z szampanem.

Hermitage - Słynne wina czerwone i białe produkowane w okręgu o tejże nazwie, na południe od Lyonu w rejonie nadrodańskim (Côte du Rhône). Najwyżej cenione jest czerwone wino stołowe o odcieniu rubinowym z odmiany winogron Syrah, przywiezionych przez krzyżowców z Persji. Młode wina są ostre i szorstkie w smaku, lecz po dłuższym, kilkuletnim leżakowaniu stają się miękkie i aksamitne, o bogatym bukiecie i przyjemnym posmaku, przypominającym maliny.

Hybrydy - Skrzyżowanie dwóch różnych odmian winorośli, zwykle jednej europejskiej a drugiej amerykańskiej, mające na celu utworzenie winorośli odpornej na choroby (odmiany amerykańskie), a jednocześnie dającej winogrona charakterystyczne dla winorośli europejskiej. Winorośl właściwa Vitis vinifera jest szczepiona z powodzeniem na gatunkach amerykańskich, których korzenie są odporne na filokserę. Szczepienia te zapobiegają wystąpieniu tego groźnego szkodnika w rejonach uprawy Vitis vinifera. Dzięki hybrydyzacji zostały przywrócone do życia winnice we Francji i innych krajach Europy, zniszczone po straszliwej klęsce filoksery w drugiej połowie XIX w.

Kino - żywica - Wysuszony sok drzewa rosnącego w krajach tropikalnych, znajdujący się w handlu w postaci małych czerwono - czarnych bryłek, zawierających kwas garbnikowy, o ściągającym smaku. Żywica jest stosowana jako dodatek do wytrawnych, czerwonych win owocowych w celu nadania im odpowiedniej cierpkości i ściągającego smaku charakterystycznego dla czerwonych win bordoskich.

Klarowanie napojów alkoholowych - Czynność produkcyjna mająca na celu uzyskanie klarownego napoju, stosowana głównie w niektórych krajach (Francja) do klarowania wina, do wódek i piwa jest stosowana rzadko. Sztuczne klarowanie wina środkami klarującymi jest stosowane w zasadzie wówczas, gdy samoczynne klarowanie wina oraz filtrowanie nie dają odpowiedniego wyniku i wino pozostaje mętne. Środki klarujące są to substancje, które łączą się z pewnymi składnikami wina, tworząc związki nierozpuszczalne, opadające na dno jako duże, gęste kłaczki i porywające przy tym większe męty z roztworu lub oblepiające drobne męty, wypadające razem z roztworu w postaci szybko tworzącego się kłaczkowatego osadu. Środków tych jest bardzo dużo np.: karuk (klej rybi), żelatyna jadalna i tanina, świeże białko jaj kurzych, ziemia okrzemkowa oraz węgiel aktywny. Rodzaj używanego środka zależy od charakteru zmętnienia.

Korki - Od początku XVIII w., kiedy uczony mnich i winiarz francuski Dom Perignon pod wpływem opowiadania pielgrzymów z Katalonii po raz pierwszy zastąpił drewniany kołek, owinięty nićmi konopnymi, naturalnym korkiem do zamknięcia butelek z szampanem. Ten sposób zamykania butelek był przez z górą 200 lat uważany za uniwersalny. Korek naturalny jest produkowany z kory drzewa korkowego Quercus suber, rosnącego na górzystych terenach Hiszpanii, Portugalii, południowej Francji, Maroka i Algierii. Zależnie od rodzaju wyrobu były stosowane korki różnej jakości i długości, a więc korki gorszych gatunków i krótkie do piwa oraz wódek, średniej jakości i długości do win stołowych regionalnych oraz najwyższej jakości, tzw. aksamitne (bez żadnych skaz na denku korka) i długie (35 - 45 mm) - do win markowych. W XX w. hegemonia korka została przełamana, ponieważ wprowadzono metalowe zamknięcia koronowe i typu Alka (z podkładkami korkowymi) do piwa i wódek czystych, zamknięcia aluminiowe Pilferproof (również z podkładkami) do wódek lepszej jakości i win popularnych oraz korki z tworzyw sztucznych (z polietylenu). Te ostatnie znalazły zastosowanie do win, które nie muszą długo leżakować oraz do win musujących. Jednakże, jak twierdzą zawsze konserwatywni z przekonań Francuzi, butelki z winem wysokiej jakości (jak np. burgund) muszą być korkowane doskonałym korkiem naturalnym, gdyż pozwala on winu 'oddychać' (bez dopływu nadmiaru powietrza), a więc w dalszym ciągu 'żyć i starzeć się', tzn. polepszać swoją jakość. Korek jednak nie jest wieczny i co kilkanaście lat (ok. 15) powinien być zmieniany.

Korkowy smak - Przykry smak wina, pochodzący ze złej jakości korka, mogący spowodować całkowite zepsucie się wina.

Kupaż - Nazwa pochodzi z francuskiego coupage. Jest to ważny zabieg produkcyjny, polegający na mieszaniu win lub destylatów winnych o cechach wzajemnie uzupełniających się, w celu uzyskania gotowego wyrobu o odpowiednim i zharmonizowanym smaku. Jako przykład kupażu można podać mieszanie południowofrancuskich win czerwonych z algierskimi, w celu zwiększenia ich mocy i intensywności zabarwienia lub kupażowanie partii win w Szampanii i partii destylatów winnych w prowincji Cognac w celu otrzymania standardowego (co roku jednakowego) wyrobu gotowego, tzn. wina szampańskiego lub koniaku określonej firmy. Przy produkcji win owocowych kupaż ma także wielostronne zastosowanie.

La Tour Blanche - pełna nazwa Château la Tour Blanche - najwyżej oceniane (po Château d'Yquem) wino białe słodkie bordoskie ekstra klasy.

Lafite - Pełna nazwa Château Lafite - jedno z najsłynniejszych win czerwonych Francji (ekstra klasy), produkowane w miejscowości Pauillac, okręgu Haut - Médoc, rejonu bordoskiego z kilku odmian winogron. Jest to wino mocne, o niezwykle delikatnym bukiecie, przypominającym fiołki i migdały, w smaku pełne i aksamitne, pozostawia niezapomniany posmak po wypiciu. Jest niezwykle cenione przez znawców, może też być z korzyścią przechowywane w butelkach przez 40 - 50 lat, osiągając wówczas na licytacjach fantastyczne ceny (dochodzące do kilkunastu tysięcy franków na butelkę).

Leżakowanie - Ważny zabieg produkcyjny, polegający na przechowywaniu gotowego napoju w piwnicach składowych przez określony czas. Odbywa się przeważnie w beczkach lub kadziach dębowych i trwa różnie - w zależności od rodzaju napoju - tzn. od kilku dni dla niektórych wódek gatunkowych do kilkunastu lat w przypadku niektórych win gronowych oraz wódek, jak np. koniaki lub starka. W wyniku leżakowania, wskutek przebiegających procesów utleniania i estryfikacji, właściwości zapachowo - smakowe napojów ulegają znacznej poprawie.

Limuzynowe drzewo - Najlepszy surowiec do produkcji beczek i kuf przeznaczonych do leżakowania win i wódek gatunkowych, w szczególności koniaków. Drewno to pochodzi z francuskiego dębu z lasów dawnej prowincji Limousin lub z lasu Troncais (w południowo - zachodniej Francji).

Madera - Jedno z najsłynniejszych i najlepszych deserowych win świata, pochodzące z wyspy o tejże nazwie na Atlantyku, znanej już Fenicjanom, jako zaczarowana. Była ona niedostępna z powodu pokrywających ją lasów (madeira po portugalsku znaczy - las) i dopiero w XV stuleciu, po wypaleniu dużego obszaru lasu, została zamieszkana przez Portugalczyków, którzy założyli na niej winnice. Wina z Madery przez długie lata były ulubionymi winami Anglosasów, ale w latach 1850 - 1870 winnice zostały zaatakowane przez groźne szkodniki: najpierw oidium, a później filokserę, które całkowicie zniszczyły winorośle. Dopiero po długoletniej walce ze szkodnikami udało się na korzeniach sprowadzonych winorośli amerykańskich zaszczepić kilka odmian europejskich, dających znów znakomite wina. Są to odmiany: Sercial, Veredelho, Boal i Malwazja, z których wywodzą się cztery podstawowe typy win madery. Sercial - o barwie jasnozłocistej, najlepsza wytrawna madera o posmaku orzechowym, doskonała jako aperitif

Malaga - Znakomite wino hiszpańskie, pochodzące, tak jak sherry, z rejonu Andaluzji, z okolic portowego miasta Malagi. Główne odmiany winogron: Pedro Ximenes oraz Lairen i Muskatel. Metoda produkcji malagi jest charakterystyczna dla tego wina, które kupażuje się z tzw. wina podstawowego ze specyficznymi składnikami winnymi w celach: posłodzenia go dodatkiem Arrope, podbarwienia kolorem lub poprawienia smaku dodatkiem wina Maestro lub Tierno. Arrope to koncentrat moszczu otrzymany przez zagęszczenie świeżego moszczu drugiego tłoczenia gotowaniem go w kotle bezpośrednio na ogniu, zagęszczenie prowadzi się do 1/3 pierwszej objętości, aż do momentu uzyskania jasnobrązowego słodkiego syropu.Kolor (inaczej Pantomima) jest to bardziej zagęszczone (do połowy) arrope - gęsty syrop, mocno skarmelizowany i gorzki w smaku, przy produkcji malagi odgrywa rolę naszego karmelu.Vino maestro to moszcz częściowo przefermentowany i zalkoholizowany do ok. 17%, ma mocny zapach i przypomina mistelle.Vino tierno jest sporządzane z podsuszonych winogron, otrzymane po fermentacji wino jest alkoholizowane.Podstawowe wino sporządza się z samocieku oraz moszczu pierwszego tłoczenia, które po przefermentowaniu alkoholizuje się przez dodatek ok. 5% spirytusu (brandy). Gotowe wina nie leżakują zbyt długo (2 - 3 lata) i są sprzedawane pod różnymi nazwami, jak np.: Lagrima, Malaga Negro, Malaga Oro. Są to wina przeważnie barwy brązowej lub ciemnobrązowej, o mocy 16 - 18% i zawartości cukru ok. 15%, czyli typowe wina deserowe słodkie o przyjemnym, charakterystycznym, a trudnym do podrobienia zapachu i smaku. Największe firmy, to: Scholtz Hermanos, Pedro Domecq i Gonzales-Byass.

Margaux - Pełna nazwa Château Margaux - jedno z trzech (obok Château Lafite i Château Latour) najznakomitszych win czerwonych okręgu Médoc, rejonu bordoskiego. Wino to A.C., charakteryzuje się nieporównywalną dystynkcją, jest delikatne i aksamitne w smaku, doskonale zrównoważone, o wspaniałym bukiecie.

Matka drożdżowa - Rozmnożona kultura szlachetnych drożdży winiarskich dodawana do nastawu winiarskiego w celu spowodowania prawidłowej i szybkiej fermentacji (zwykle w ilości 3 - 5%).

Mildew - Groźny szkodnik niszczący liście i grona winorośli, przywleczony (tak jak filoksera) z Ameryki ok. 1878 r.

Moc napojów alkoholowych - Jest to zawartość czystego alkoholu w procentach tzn. liczba litrów alkoholu w 100 l danego płynu: są to tzw. procenty objętościowe (% obj.) oznaczane zwykle w stopniach. Tak np. wódka o mocy 40% czyli 40% obj. zawiera 40 l czystego alkoholu w 100 l wódki. Poza tym moc wyrobów (dotyczy to przede wszystkim piwa) bywa wyrażana w % wag. (% wagowych), tzn. liczba kg alkoholu w 100 kg danego piwa.

Moscatel - Białe wino deserowe hiszpańskie, produkowane z winogron muskatowych.

Muscat de Lunel - Wino naturalne słodkie otrzymywane z winogron muskatowych przez alkoholizowanie częściowo przefermentowanego moszczu gronowego.

Mysi posmak wina - Choroba wina charakteryzująca się przykrym, drapiącym w gardle i nieprzyjemnym, posmakiem oraz zapachem mysim. Choroba ta jest spowodowana działalnością bakterii i występuje w przypadku zbytniego rozcieńczenia moszczów owocowych.

O.I.V. - Office International de Vin (Międzynarodowe Biuro Winiarskie) z siedzibą w Paryżu. Wydaje co miesiąc biuletyn, w którym omawia zagadnienia związane z produkcją win i handlem nimi.

Opalescencja wina - Jest to jedna z wad wyglądu wina. Wino opalizujące oglądane w butelce pod światło nie jest klarowne, lecz wykazuje słabe biało - mleczne zmętnienie, wygląda to podobnie jak woda nalana do butelki po mleku. Wada ta występuje w przypadku zbyt wczesnego rozlania wina do butelek.

Orvieto - Jedno z najlepszych win włoskich produkowane w prowincji Umbria. Jest to białe wino stołowe przeważnie półsłodkie, czyli tzw. abboccato, lub wytrawne secco.

Palo Cortado - Rzadko spotykana w sprzedaży odmiana wina hiszpańskiego sherry typu Oloroso, długo leżakowane i wysokiej jakości.

Pedro Ximenez - Odmiana bardzo słodkich winogron hiszpańskich, będących podstawowym surowcem do produkcji znakomitego deserowego wina malaga oraz słodkiego wina Pedro Ximenez.

Pirosiarczyn potasu - Związek chemiczny wydzielający w środowisku kwaśnym ok. 50% kwasu siarkawego, stosowany w winiarstwie do siarkowania moszczów, win oraz naczyń składowych (beczek).

Porto - Port w Portugalii u ujścia rzeki Douro, wg przepisów portugalskich każde wino mające na etykiecie nazwę porto musi być eksportowane z Portugalii wyłącznie przez ten port.

Pouilly - Fuissé - Doskonałe białe wino wytrawne okręgu Maconnais w południowej Burgundii.

Rancio - Nazwa (oceniana zawsze jako pozytywna) określająca wina, które dzięki dłuższemu leżakowaniu w beczkach na słońcu uzyskały specjalny bukiet i szlachetny smak zmaderyzowanego wina. Mianem tym zwykle określa się naturalne, dobrze odleżakowane deserowe wina hiszpańskie z Malagi, Walencji lub Tarragony, włoską Marsalę, portugalską maderę lub francuski Banyuls.

Retsina - Nazwa greckich win białych lub różowych z dodatkiem żywicy z drzew iglastych. Są to wina o swoistym charakterystycznym, a dla nas nieprzyjemnym smaku, bardzo popularne wśród miejscowej ludności i konsumowane wyłącznie w Grecji.

Rioja - Najważniejszy rejon winiarski Hiszpanii pod względem produkcji win stołowych: białych, a szczególnie czerwonych, które są uznawane za najlepsze stołowe wina hiszpańskie. Czerwone wina Rioja przypominają bardzo wina bordoskie, co należy przypisać obecności w Hiszpanii wielu winiarzy francuskich z rejonu Bordeaux. Właściciele winnic bordoskich, po całkowitej dewastacji winorośli przez filokserę, przenieśli się w końcu XIX w. do doliny Ebro. Kontynuują tam swoje tradycje winiarskie i znajomości winiarstwa. Wina Rioja, chociaż lekkie, są przyjemne i pełne w smaku, a przy tym w stosunku do win bordoskich znacznie tańsze.

Rosé - Nazwa win różowego w języku francuskim, stosowana jednak również w językach angielskim i niemieckim. Wina różowe są produkowane o różnych odcieniach barwy: od bladoróżowej (łososiowej) do ciemnoróżowej - w zależności od stosowanej technologii produkcji. Wina różowe są produkowane zwykle z czarnych winogron przez jak najszybsze i niezbyt mocne tłoczenie miazgi gronowej oraz fermentację otrzymanego moszczu (pozbawionego części stałych). Powstaje w ten sposób wino o bladoróżowym zabarwieniu. Chcąc otrzymać wino o zabarwieniu ciemniejszym, pozostawia się miazgę gronową przez kilka godzin w spokoju przed jej wytłoczeniem, co powoduje przejście barwnika ze skórki gron do moszczu i mniej lub bardziej intensywne zabarwienie wina. Wina różowe nie nadają się do dłuższego leżakowania i powinny być butelkowane na wiosnę roku następnego po zbiorach, a konsumowane z reguły w ciągu dwóch lat.

Ruländer - Inaczej Pinot Gris - odmiana białych winogron rozpowszechnionych w Niemczech, Alzacji i Szwajcarii. Wina z tych winogron są wysokiej jakości, jak reńskie Oppenheimer Ruländer (w Rheinhessen) lub mozelskie (Zeltinger Rulander).

Samos lub Muscat de Samos - Białe deserowe słodkie wino produkowane z winogron Moscato na greckiej wyspie Samos. Jest to wino o mocy ok. 18% i charakterystycznym bukiecie muskatowym, należące do lepszych win deserowych.

Sauvignon Blanc - Jedna z wyborniejszych i szlachetniejszych odmian białych winogron uprawianych we Francji.

Sercial - Odmiana białych winogron, z których otrzymuje się najlepszą wytrawną maderę o tej samej nazwie.

Sipon - Odmiana białych winogron.

Solera - Swoista i charakterystyczna metoda produkcji hiszpańskiego wina deserowego sherry.

Spumante - W języku włoskim wino musujące, najbardziej znanym z włoskich win musujących jest produkowane w Piemoncie słynne Asti Spumante.

Sylvaner - Znana i ceniona odmiana winogron przemysłowych, z których uzyskuje się białe wina niezłej jakości, świeże i lekkie. Winogrona te są uprawiane najchętniej w Alzacji, Niemcy, Austrii i Szwajcarii.

Szekszardi - Czerwone wina wytrawne dobrej jakości produkowane w rejonie o tej samej nazwie na Węgrzech. Wina te, pełne w smaku, zharmonizowane i łagodne, charakteryzują się bogatym bukietem.

Tastevin - Płaski pucharek w postaci małej srebrnej filiżanki lub miseczki używany przez smakoszów do degustacji wina, głównie w Burgundii. Odbite od świecącej powierzchni miseczki światło pozwala na określenie stopnia klarowności i odcienia barwy, szczególnie czerwonego wina.

Tawny Port - Gatunek odleżakowanego oryginalnego czerwonego wina portugalskiego porto. Wskutek dłuższego (5 - 10 lat) leżakowania wytrąca się barwnik i wino nabiera brązowego (tawny) koloru.

Traminer - Odmiana białych winogron uprawianych w Alzacji (Francja), uzyskuje się z nich dobre wina Traminer lub - jeżeli wino jest szczególnie udane - tzw. Gewürztraminer, o pięknym bukiecie, jakby kwiatowym. Wina takie są produkowane również w Niemczech (jako gatunki reńskie i mozelskie), w tyrolu włoskim oraz w Kalifornii (USA).

Ugni Blanc - Nazwa znanej odmiany białych winogron, z których uzyskuje się wina wytrawne. W rejonie Cognac nosi nazwę Saint - Emilion, zaś we Włoszech Trebbiano.

V.O. - Skrót angielskich słów 'very old' - bardzo stary. Ten i inne symbole, jak V.S.O. lub V.S.O.P. lub też Medaillon albo Grande Réserve stosowane niekiedy przez niektóre firmy do oznaczania długiego okresu leżakowania koniaków. Należy jednak pamiętać, że władze akcyzowe francuskie kontrolują leżakowanie koniaków tylko do 5 lat, wymagając, aby lepsze gatunki tego wyrobu leżakowały przez ten minimalny okres. Poza tym okresem producent może oznaczać swój wyrób w zależności od swego uznania bez potrzeby udowadniania tego. Wielkie solidne firmy koniakowe stosują pewne umowne okresy leżakowania, a mianowicie: V.O. (very old - bardzo stary) - okres leżakowania: 5 - 10 lat, V.S.O. (very superior old) - wyborowy, bardzo stary - okres leżakowania: 12 - 17 lat, V.S.O.P. (very superior old pale) - wyborowy, bardzo stary, blady - okres leżakowania: 18 - 25 lat. Podane wyżej okresy leżakowania są całkowicie umowne, podobnie jak ongiś wprowadzone oznaczenie 'pale' - blady. W rzeczywistości wszystkie te stare koniaki są barwy brązowej, której nabywają w czasie leżakowania w beczkach dębowych.

Valtellina - Dobre wino czerwone produkowane w Lombardii (Włochy).

Vermouth - Gronowe wino ziołowe popularne na całym świecie, określane również jako aperitif na bazie wina. Chociaż dodatek aromatycznych ziół i korzeni był stosowany już w starożytności przez Greków, a następnie przez Rzymian, produkcję właściwego wermutu rozpoczął w końcu XVIII w. (1786 r.) włoski handlarz win Antoni Carpano w Turynie. Zalewał on mieszankę korzenno - ziołową wódką winogronową, a następnie uzupełniał białym winem. Trunek ten zyskał powodzenie, a od początku XX w. stał się rozpowszechnionym na całym świecie typem gronowego wina ziołowego. Nazwa wina pochodzi od niemieckiej nazwy piołunu (Artemisium absinthium) - Wermutkraut, który jest podstawowym składnikiem wermutowych mieszanek ziołowych. Wino wermut jest produkowane obecnie w wielu krajach i na naszym rynku można nabyć wermuty włoskie, jugosłowiańskie, węgierskie, bułgarskie, a czasami francuskie, hiszpańskie i rosyjskie. Istnieją dwa zasadniczetypy tego wina: włoski i francuski. Wielorakie są warianty wermutu włoskiego: słodki (dolce) i wytrawny (secco), biały (bianco) lub czerwony (rosso), korzenno - wytrawny (dry) lub gorzki (amaro). Najpopularniejszym z nich jest słodki typ rosso o mocy 15 - 17% i zawartości cukru ok. 15%. Głównym ośrodkiem produkcji włoskich wermutów jest stolica Alp - miasto Turyn. Skład i przygotowanie wermutów różnią się znacznie, co powoduje również duże różnice gotowych wyrobów różnych firm, np. Cinzano i Cora lub Gancia. Jako przykład metody produkcji może służyć postępowanie przy sporządzaniu wermutu w firmie Cinzano, ponieważ uchodzi on za wyrób o najbardziej zharmonizowanym zapachu i smaku. Winem podstawowym jest znakomite białe Moscato d'Asti, które szczególnie dobrze nadaje się do mieszania z ziołami i przyprawami. Fermentacje moszczu przerywa się w odpowiedniej chwili, aby zatrzymać w winie część cukru zawartego w gronach oraz aromat winogron muskatowych. Następnie wino podstawowe po przefiltrowaniu miesza się z wybranymi winami południowych Włoch i dodaje alkoholowego wyciągu (maceratu) mieszanki z ok. 50 ziół i przypraw aromatycznych. Po ustalonym procesie leżakowania dosładza się wino syropem cukrowym, wzmacnia spirytusem do 16 - 18% i ewentualnie dobarwia karmelem (przy czerwonych wermutach). Następnie zestaw klaruje się, wymraża i poddaje dodatkowemu leżakowaniu przez 6 miesięcy. Po upływie tego czasu rozlewa się do butelek. Otrzymane wino typu rosso można scharakteryzować jako deserowe o barwie brązowej, mocy ok. 16%, zawartości cukru ok. 15%, zapachu przyjemnym korzennym, smaku gorzko - korzennym z mniejszą lub wiekszą goryczą. Typ bianco jest podobny, tylko zamiast dobarwiania wymaga odbarwienia węglem aktywnym. Typ secco zawiera tylko ok. 3% cukru przy mocy ok. 18%. Wermut francuski jest produkowany na południu Francji i bazuje na białych winach tego rejonu, główne ośrodki produkcji znajdują się w miastach Marsylii i Sęte. Te tradycyjne wermuty są bardziej wytrawne, barwy jaśniejszej i bardziej cierpkie niż włoskie. Najbardziej znane to: Noilly - Prat w Sęte i Chambéry (czyt. szamberi) Dolin w prowincji Savoie (czyt. sawła).

Vitis - Łacińska nazwa winorośli, czyli pnących się krzewów z rodziny winoroślowatych Vitaceae. Z około 600 gatunków tych krzewów istotne znaczenie dla winiarstwa europejskiego ma tylko Vitis vinifera L. - powszechnie uprawiana w bardzo licznych odmianach tzw. winorośl właściwa. Wymaga ona łagodnego, umiarkowanie wilgotnego klimatu o ciepłej jesieni i jest uprawiana w wielu krajach świata. Poszczególne odmiany dają winogrona różniące się barwą, kształtem, wielkością, aromatem, składem chemicznym oraz okresem dojrzewania. W różnych warunkach klimatycznych i glebowych z tych samych odmian otrzymuje się wina o bardzo różnej jakości. Również nazwy odmian w różnych krajach, a nawet w różnych rejonach jednego kraju są różne, jak np. znana odmiana białych winogron Ugni Blanc uprawiana na południu Francji, w rejonie Charente nosi nazwę Saint - Emilion, a we Włoszech - Trebbiano. Z najbardziej cennych odmian winorośli, dających dobrej jakości winogrona, można wymienić między innymi: w Austrii - Veltiner, Weissburgunder (inaczej Pinot Blanc), we Francji - Sauvignon Blanc i Cabernet Sauvignon (w rejonie bordoskim), Pinot Noir i Blanc (w Burgundii), Gamay Noir (w okręgu Beaujolais), Folle Blanche (w Charente), Riesling i Traminer (w Alzacji), w Hiszpanii - Palomino i Pedro Ximenes, w Niemczech - Riesling, w Portugalii - Bastardo, Tourigo, Verdelho (na Maderze), we Włoszech - Trebbiano, Nebbiolo, Moscato, na Węgrzech - Furmint, w WNP - Rkaciteli, Riesling, Mcwane, Saperavi, Cabernet. W Stanach Zjednoczonych oprócz europejskich odmian, znanych głównie z Kalifornii, są uprawiane również we wschodnich rejonach winiarskich miejscowe gatunki amerykańskiej winorośli, jak: Vitis labrusca, Vitis riparia czy Vitis rotundifolia oraz hybrydy, jak Concord czy Izabella. Odmiany te dają winogrona, z których otzrymywane wina mają swoisty 'lisi' posmak, nie odpowiadający konsumentom europejskim i są zaliczane do win niewysokiej jakości.

Vöslau - Okręg winiarski na południe od Badenu (Austria), gdzie są produkowane dobre wina czerwone.

Vougeot - Znakomite burgundzkie wino czerwone wytrawne z okręgu Côte de Nuits. Miejscowość ta jest sławna dzięki znajdującej się tu słynnej winnicy Clos de Vougeot oraz malowniczemu zamkowi, w którym odbywają swoje posiedzenia kawalerowie stowarzyszenia winiarskiego Confrerie du Tastevin. Wino Clos de Vougeot o bogatym składzie chemicznym i pełne w smaku doskonale dojrzewa.

Wermut - patrz Vermouth.

Wina gronowe musujące - Wina o dużej zawartości dwutlenku węgla wytworzonego w czasie wtórnej fermentacji w szczelnie zamkniętym naczyniu. Może ona przebiegać w butelkach tzw. metodą szampanizacji butelkowej, stosowaną głównie w Szampanii (Francja) lub też metodą szampanizacji zbiornikowej, przy której wtórna fermentacja jest przeprowadzana w zbiornikach zamkniętych, skąd następnie wino jest rozlewane do butelek (pod ciśnieniem).

Wina ziołowe - patrz Vermouth.

Ziołowe wina - Wina gronowe lub owocowe sporządzane z dodatkiem naturalnych przypraw ziołowo - korzennych nadających im charakterystyczny zapach i gorzkawy smak. Mogą one zawierać dodatek cukru i spirytusu, a wina gronowe również dodatek zagęszczonego moszczu gronowego. Najbardziej popularnymi napojami tego rodzaju są rozmaite wermuty gronowe lub owocowe, białe lub czerwone, których głównym składnikiem smakowym jest piołun, w innych winach ziołowych składnikiem nadającym im odpowiednią gorycz jest kora chinowa (francuskie aperitify, jak St. Raphael i Dubonnet). Przepisy w niektórych krajach określają te wyroby nie jako wina, lecz jako aperitify na bazie wina (muszą zawierać co najmniej 75% wina) lub napije winopodobne, zgodnie z założeniem, że do pobranych do wyrobu win dodano tak wiele składników oraz uległy one tak różnym zabiegom, że nie mogą być właściwie uważane już za wina w ścisłym tego słowa znaczeniu.